Thắt chặt liên kết chiến lược, từng bước tháo gỡ rào cản thương mại thủy sản song phương
(Sao Paulo, Brazil) – Trong bối cảnh ngành thủy sản đối mặt với những biến động chính sách thương mại tại khu vực Nam Mỹ, Thương vụ Việt Nam tại Brazil đã tổ chức buổi họp trực tuyến quan trọng giữa Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Hiệp hội Xúc tiến Thủy sản Brazil (ABRAPES) nhằm thiết lập cơ chế phản ứng kịp thời, tháo gỡ các nút thắt pháp lý và thúc đẩy giao thương bền vững giữa hai quốc gia.
Cuộc họp cũng có sự tham dự của đại diện Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng đại diện các tập đoàn xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam và Brazil. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam, đặc biệt là mặt hàng cá rô phi, đang đối mặt với những thách thức pháp lý mới liên quan đến các quy định kiểm soát an toàn sinh học và thuế suất tại một số bang trọng điểm của Brazil.
Tăng trưởng đột phá của cá rô phi Việt Nam tại thị trường Brazil
Tại cuộc họp, đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Hiệp hội Xúc tiến Thủy sản Brazil (ABRAPES) cùng đánh giá tổng quan ngành thủy sản, trong đó đặc biệt nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của cá rô phi trong cơ cấu ngành hàng xuất khẩu.
Theo thông tin từ VASEP, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, với tổng kim ngạch đạt hơn 99 triệu USD, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của mặt hàng này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản. Trong đó, nhóm sản phẩm phi lê và thịt cá chiếm ưu thế chủ lực với 61 triệu USD (tương đương 61% tổng kim ngạch), khẳng định vị thế là dòng sản phẩm mũi nhọn trên thị trường quốc tế.
Hiện nay, Brazil là thị trường xuất khẩu cá rô phi lớn thứ 2 của Việt Nam (sau Mỹ). Kim ngạch xuất khẩu phi lê cá rô phi sang Brazil năm 2025 đạt hơn 11 triệu USD, tăng tới 7.552% so với năm trước. Sự bứt phá này cho thấy tiềm năng lớn của thị trường Nam Mỹ đối với sản phẩm cá rô phi phi lê đông lạnh của Việt Nam, đặc biệt trong phân khúc phục vụ tiêu dùng nội địa và chế biến thực phẩm.
Đại diện phía ABRAPES cũng cho biết, tính đến tháng 01/2026, Việt Nam là đối tác cung cấp thủy sản lớn thứ 2 của Brazil (chiếm 12,5% thị phần); trong đó cá tra vẫn giữ vị thế chủ đạo và cá rô phi đang tăng trưởng mạnh mẽ, đóng vai trò nguồn cung bổ trợ quan trọng.
Hợp lực tháo gỡ rào cản bảo hộ
Trước tình trạng một số bang trọng điểm tại Brazil như Santa Catarina và Parana đưa ra các quy định hạn chế hoặc áp thuế cao đối với cá rô phi nhập khẩu từ Việt Nam, hai hiệp hội đã tập trung phân tích các thông báo chiến lược từ Chính phủ liên bang Brazil ban hành đầu năm 2026 liên quan đến quy định kiểm soát riêng biệt đối với mặt hàng cá rô phi. Các quy định này yêu cầu khắt khe về Giấy chứng nhận kiểm dịch động vật và thiết lập hệ thống đánh giá rủi ro nhập khẩu dài hạn đối với virus TiLV cũng như các tiêu chuẩn về phụ gia thực phẩm. Nhằm khắc phục tình trạng hiện nay, VASEP và ABRAPES đã thống nhất triển khai chương trình hành động chung bao gồm việc thành lập nhóm công tác, xây dựng bộ hướng dẫn kỹ thuật chuẩn hóa, phối hợp vận động chính sách với cơ quan chính phủ hai nước,…
Phát biểu tại Cuộc họp, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký VASEP, nhấn mạnh rằng các biện pháp rào cản thương mại cần dựa trên cơ sở khoa học và nguyên tắc công bằng của WTO, đồng thời khẳng định mặt hàng của Việt Nam không nhằm thay thế mà để bổ trợ cho nhu cầu của thị trường. Đồng ý với quan điểm, bà Thamires Quinhões, Giám đốc Điều hành ABRAPES, khẳng định hiệp hội sẽ đồng hành, phối hợp để bảo vệ quyền tiếp cận thị trường dựa trên các báo cáo khoa học, thay vì những áp lực chính trị cục bộ. Trong khi đó, đại diện các doanh nghiệp như Tập đoàn Nam Việt (NAVICO) khẳng định sẵn sàng minh bạch hóa quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo chất lượng theo các yêu cầu khắt khe từ phía Brazil.
Chuyển hóa thách thức thành cơ hội
Kết thúc cuộc họp, đại diện hai bên nhấn mạnh rằng sự tăng trưởng xuất khẩu thủy sản Việt Nam không nhằm thay thế mà là bổ trợ cho sự thiếu hụt cung ứng nội địa của Brazil. Với mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương, việc tháo gỡ các rào cản tại các bang như Santa Catarina không chỉ bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp thủy sản mà còn đảm bảo sự ổn định cho các ngành hàng xuất khẩu thế mạnh khác của hai quốc gia.
Để hiện thực hóa các cam kết, hai hiệp hội thống nhất đẩy mạnh kết nối giao thương thông qua việc tổ chức các đoàn giao dịch tại hai sự kiện quốc tế trọng điểm trong năm 2026: Hội Chợ Triển Lãm Quốc Tế Thủy Sản Việt Nam (VIETFISH) tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh (diễn ra từ ngày 19-21/8/2026) và Triển lãm Seafood Show Latin America tổ chức tại Sao Paulo (dự kiến diễn ra từ ngày 20-22/10/2026). Đây được kỳ vọng là đòn bẩy chiến lược giúp doanh nghiệp hai nước trực tiếp kết nối và mở rộng thị phần bền vững.
