1. Nhập khẩu thủy sản tổng thể của Brazil trong năm 2025
Trong năm 2025, Brazil tiếp tục là một thị trường lớn về nhập khẩu thủy sản do nhu cầu tiêu dùng nội địa vượt quá khả năng sản xuất trong nước đối với nhiều loại sản phẩm giá trị cao và đa dạng chủng loại. Thị trường thủy sản Brazil chủ yếu tập trung vào nhóm hàng cao cấp hoặc sản phẩm thiếu hụt trong sản xuất nội địa như cá hồi, cá tuyết, nhiều chủng loại cá trắng (whitefish) và nhóm sản phẩm chế biến giá trị gia tăng; dòng sản phẩm nhập khẩu rất đa dạng, từ cá nguyên con, fillet, sản phẩm đông lạnh, đến hải sản chế biến. Theo thống kê sơ bộ, mỗi năm Brazil nhập khẩu khoảng 1,4–1,5 tỷ USD hàng thủy sản, tập trung mạnh vào các dòng sản phẩm từ Chile, Việt Nam và các thị trường toàn cầu khác.
2. Nhập khẩu cá rô phi (tilápia)
Tilápia là sản phẩm nổi bật trong ngành thủy sản Brazil, vừa là một mặt hàng sản xuất trong nước lớn, vừa là sản phẩm nhạy cảm trong thương mại thủy sản của quốc gia Nam Mỹ này. Trong thập kỷ qua, sản lượng sản xuất nội địa của Brazil đối với cá rô phi đã tăng trưởng đáng kể, với tổng sản lượng nuôi trồng đạt khoảng 579.000-651.000 tấn hàng năm, chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng thủy sản nuôi trồng của quốc gia.
Brazil được xếp vào nhóm các nước sản xuất tilápia hàng đầu thế giới, với sản lượng nuôi trồng gia tăng mạnh qua từng năm và chiếm ưu thế trong xuất khẩu, đặc biệt sang thị trường Hoa Kỳ – chiếm khoảng 88–95% tổng giá trị xuất khẩu, tiếp đến là một số thị trường thứ yếu như Peru, Canada, Nhật Bản và Trung Quốc. Hết năm 2024, nước này sản xuất khoảng 662.000 tấn cá rô phi, chiếm gần 69% tổng sản lượng cá nuôi của quốc gia và góp phần đưa Brazil vào top 4 nhà sản xuất tilápia thế giới chỉ sau các cường quốc như Trung Quốc, Indonesia và Ai Cập.
Tỷ trọng tilápia trong sản xuất thủy sản Brazil rất cao, điều này không chỉ phản ánh thị hiếu tiêu dùng nội địa lớn mà còn là nền tảng cho xuất khẩu. Sản lượng tôm nuôi cũng tăng trưởng ấn tượng (gần 147.000 tấn – chủ yếu ở vùng Đông Bắc) nhưng tập trung cho thị trường nội địa hơn.
Trong cơ cấu sản xuất và xuất khẩu tilápia, các bang phía Nam và Đông Nam của Brazil đóng vai trò đầu tàu:
– Paraná là bang sản xuất và xuất khẩu tilápia lớn nhất, chiếm đến gần 49% giá trị xuất khẩu tilápia trong năm 2025, mặc dù đã giảm thị phần so với năm trước (80% trong 2024);
– Bang São Paulo gia tăng mạnh sản lượng xuất khẩu khi chiếm tới 36% trong cùng giai đoạn;
– Các bang khác như Rio Grande do Sul, Santa Catarina cũng bắt đầu tham gia xuất khẩu tilápia, phản ánh sự mở rộng hệ thống sản xuất và chế biến.
Mặc dù Brazil có sản lượng tilápia tương đối lớn, nhưng thị trường cũng bắt đầu xuất hiện nhập khẩu tilápia từ nước ngoài, trong đó có Việt Nam — chủ yếu là sản phẩm fillet và các sản phẩm đã chế biến hoặc tiện lợi. Nhập khẩu này tạo ra áp lực cạnh tranh không nhỏ đối với sản xuất nội địa, nhất là ở các bang sản xuất chính như Paraná. Một số hiệp hội sản xuất và ngành thủy sản bản địa đã lên tiếng phản đối việc nhập khẩu tilápia với lý do lo ngại cạnh tranh “không lành mạnh” và rủi ro dịch bệnh, kêu gọi chính quyền bảo vệ sản xuất nội địa.
Thực tế, vào tháng 1/2026, bang Paraná đã ban hành mức thuế 22% đối với việc nhập khẩu tilápia, nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nước trước áp lực cạnh tranh từ sản phẩm nhập khẩu. Động thái này phản ánh nhu cầu cân bằng giữa mở cửa thị trường và bảo vệ ngành sản xuất nội địa. Rào cản cạnh tranh với sản xuất nội địa còn liên quan tới các lo ngại về dịch bệnh như virus Tilapia Lake Virus (TiLV), khiến một số nhóm sản xuất yêu cầu hạn chế nhập khẩu với lý do bảo vệ tình hình an toàn dịch tễ hiện tại.
3. Nhập khẩu cá tra (pangasius)
So với thị trường tilápia, nhập khẩu cá tra (pangasius) tại Brazil trong năm 2025 ghi nhận tăng trưởng rõ rệt. Việt Nam là một trong những nguồn chính cung cấp pangasius cho thị trường Brazil — đây là mặt hàng được người tiêu dùng Brazil ngày càng ưa chuộng do giá cạnh tranh, chất lượng thịt trắng và khả năng chế biến linh hoạt. Theo khảo sát của các hội chợ ngành thủy sản, cá tra Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tốt tại Brazil trong năm 2025, tăng khoảng 35% so với năm 2024.
Điều này thể hiện kết quả của việc mở cửa và công nhận quy trình kiểm dịch đối với một số sản phẩm cá tra Việt Nam — một động thái quan trọng để mở rộng thị trường tiêu thụ. Nhập khẩu cá tra không đối mặt quá nhiều rào cản thuế quan như tilápia, nhưng các yêu cầu về tiêu chuẩn vệ sinh, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận MAPA của Brazil tiếp tục là điều kiện tiên quyết để sản phẩm được chấp nhận. Việc đáp ứng các tiêu chí này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải chuẩn bị hồ sơ SPS, HACCP, và các chứng nhận phù hợp.
4. Nhập khẩu tôm (shrimp) và chính sách tạm dừng nhập khẩu từ Ecuador
Trong năm 2025, nhập khẩu tôm của Brazil đã có những biến động rất đáng chú ý. Mặc dù Brazil không phải là thị trường nhập khẩu lớn nhất nhóm tôm (do sản lượng nuôi trồng trong nước tương đối mạnh và nhu cầu chủ yếu đáp ứng nội tiêu), số liệu cho thấy từ đầu năm đến tháng 10/2025, Brazil đã nhập khoảng 2.090 tấn tôm từ các nguồn quốc tế, tăng 245% so với cùng kỳ năm trước. Từ trước tới nay, Argentina và Ecuador là hai nguồn cung chính, chiếm lần lượt 46% và 44% trong tổng nhập khẩu.
Bắt đầu từ ngày 9/12/2024, Brazil đã chính thức tạm dừng nhập khẩu tôm từ Ecuador với lý do “lo ngại điều kiện vệ sinh” sau khi tiến hành thanh tra tại các cơ sở nuôi và chế biến của Ecuador. Chính phủ Brazil, thông qua Bộ Nông nghiệp (MAPA), không công bố chi tiết báo cáo thanh tra nhưng xác nhận việc đình chỉ nhập khẩu nhằm bảo vệ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc gia và giảm rủi ro dịch bệnh.
Quyết định này được ngành sản xuất tôm Brazil ủng hộ với lý do hướng tới tăng cường bảo hộ thị trường nội địa và giảm cạnh tranh từ sản phẩm ngoại nhập. Hiện sản lượng tôm Brazil được cho là tiếp tục duy trì ổn định, với mục tiêu chủ yếu phục vụ nhu cầu nội địa.
Việc Brazil tạm dừng nhập khẩu tôm từ Ecuador mở ra cả rủi ro lẫn cơ hội: rủi ro là dòng cung từ một thị trường quan trọng bị cắt đứt, có thể gây thiếu hụt nguồn cung cho một số phân khúc tiêu dùng nhất định; cơ hội là Brazil có thể tăng sản lượng nội địa hoặc mở cửa nhập khẩu từ các thị trường khác đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn — điều này cũng ảnh hưởng tới chiến lược mở rộng thị trường xuất khẩu tôm của Việt Nam nếu sản phẩm đáp ứng được các yêu cầu kiểm dịch. Một số nhà nhập khẩu Brazil hiện đang tìm kiếm nhập khẩu sản phẩm tôm sú (tiger prawn) từ Việt Nam tuy nhiên cần phải chờ thủ tục mở cửa thị trường được tiến hành.
5. Kết luận
Nhập khẩu thủy sản của Brazil trong năm 2025 phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt trong mô hình tiêu dùng và sản xuất trong nước. Sản xuất nội địa đối với tilápia và tôm tương đối mạnh, nhưng Brazil vẫn nhập khẩu một số dòng sản phẩm để đáp ứng nhu cầu về đa dạng chủng loại, đặc biệt là sản phẩm cao cấp hoặc sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Cạnh tranh trong mặt hàng tilápia là rõ rệt do sản lượng nội địa mạnh và nhu cầu bảo vệ thị trường — thể hiện qua các biện pháp thuế và áp lực từ các hiệp hội sản xuất. Trong khi đó, nhập khẩu cá tra Việt Nam có xu hướng tăng trưởng ổn định khi doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng yêu cầu chất lượng và thị hiếu tiêu dùng Brazil. Riêng đối với tôm, việc tạm dừng nhập khẩu từ Ecuador tạo ra thay đổi chiến lược cung ứng và mở ra khả năng Brasil tìm kiếm đối tác khác hoặc thúc đẩy sản xuất nội địa
Trong bối cảnh đó, Việt Nam — với sản lượng cá tra và tôm xuất khẩu lớn — cần tiếp tục nhấn mạnh chất lượng, tiêu chuẩn kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc SPS để tham gia sâu hơn vào thị trường Brazil; đồng thời, cần thúc đẩy quá trình mở cửa thị trường Brazil cho mặt hàng tôm Việt Nam trong năm 2026. Brazil cũng đang thảo luận các dự thảo luật nhằm bảo vệ ngành nuôi trồng tilápia nội địa và phê duyệt các chính sách sản xuất bền vững, điều này có thể ảnh hưởng cạnh tranh nếu doanh nghiệp xuất khẩu không đáp ứng được yêu cầu cao và doanh nghiệp nhập khẩu không đủ tiềm lực để có chiến lược đưa hàng vào thị trường một cách bền vững.
